Terug naar het keuzemenu van de pausen

Silvester I

Silvester, de bisschop van Rome, de opvolger van Petrus, was zelf niet aanwezig op dit voor het geloof zo belangrijke concilie: hij had gewoon twee priesters afgevaardigd. Dit illustreert perfect de zwakke rol die Silvester in zijn 21-jarig episcopaat speelde.

Toen de bisschoppen van Rome een eeuw later het pausdom verder uitbouwden en ietwat beschaamd vaststelden hoe onbeduidend deze Silvester wel was geweest, gingen ze hem omweven met legenden.

Ze beschreven Constantijn aanvankelijk als een vreselijk christenvervolger. Melaats geworden wou hij door de goden worden genezen en kreeg hij de raad zich te baden in het bloed van pasgeborenen. Toen hij op het punt stond een baby te doden, kon de wanhopige moeder hem hiervan weerhouden. De volgende nacht verschenen Petrus en Paulus in zijn dromen. Om te genezen moest hij zich wenden tot Silvester, de bisschop van Rome. Silvester onderwees hem in de catechese en na in het doopwater te zijn ondergedompeld kwam hij totaal genezen te voorschijn.

Was het nu maar alleen bij deze ene legende gebleven, maar er kwam nog een vervolg. Enkele eeuwen later wou men dit vervolg ernstig gaan nemen - wellicht te goeder trouw, maar het gaf aanleiding tot een van de grootste daden van bedrog uit de geschiedenis, die met haar volle gewicht op meer dan duizend jaar kerkgeschiedenis ging wegen.

De afloop van de legende? Om Silvester te bedanken, overlaadde Constantijn de bisschop met geschenken. Hij knielde voor hem en schonk hem zijn keizerlijke tiara, samen met zijn eigen macht en gezag over Rome, over Itali en over het hele Westen. In de 8ste eeuw werd in de pontificale diensten een volledig verzonnen document samengesteld, zogezegd in het handschrift van de keizer, nl. de fameuze Donatio Constantini, de schenking van Constantijn. En of de pausen hiervan gebruik hebben gemaakt om hun bezittingen uit te breiden en hun macht te ondersteunen! Ze verloren totaal uit het oog dat zij de plaatsvervangers waren van iemand die ooit was komen zeggen: Mijn rijk is niet van deze wereld...

Silvester was ten tijde van het Concilie van Nicea in Rome gebleven om zijn residentie in het Lateraan verder in te richten. Constantijn wou veel dichter bij de haarden van de barbaarse dreiging staan en vestigde zich in Byzantium, een uitstekend strategisch centrum. Zo werd Byzantium Constantinopel. Op 11 mei 330 huldigde de keizer zijn nieuwe hoofdstad in. Voor hem mocht Rome rustig voort dobberen op zijn vergane glorie, zijn onbeduidende bisschop incluis. Hij kon zich toen niet inbeelden dat zijn opvolgers de antieke hoofdstad zouden opwerken tot het kloppend hart van de christenheid.

Silvester zelf was zich daar evenmin van bewust toen hij op 31 december 335 door zijn dood een einde maakte aan zijn mediocriteit. Precies in dat jaar zou Constantijn Arius rehabiliteren!

Terug naar het keuzemenu van de pausen