Terug naar het keuzemenu van de pausen

Nicolaas IV

Italiaan

190ste paus

1227 - 1292

Regeerde van 22 februari 1288 tot 4 april 1292

Nicolaas IV was de eerste franciscaan (minderbroeder) die paus werd; tijdens zijn pontificaat drong het christendom voor het eerst in China binnen. Hij heette Girolamo (Hironymus) Masci, was als minderbroeder de opvolger van Bonaventura (1274) als generaal van de orde (ordo fratrum minorum); hij was een erg pastoraal ingestelde kardinaal-bisschop van Palestrina. Toen hij (een eerste maal) eenstemmig werd gekozen op 15 februari 1288 in het nieuwe pauselijk paleis op de Aventijn, was hij een compromiskandidaat in een conclaaf van ongeveer elf maanden, waarin ten gevolge van de verstikkende zomerhitte al zes kardinalen waren gestorven en enkele anderen ziek waren geworden voordat de procedure een tijdje werd stilgelegd. Gedreven door zijn franciscaanse nederigheid weigerde Hieronymus echter zijn verkiezing tot paus. Op 22 februari kozen de kardinalen hem opnieuw en ditmaal aanvaardde hij hun keuze. Hij koos de naam Nicolaas IV ter ere van Nicolaas III die hem tot kardinaal had benoemd; dezelfde dag werd hij tot paus gekroond.

Zoals zijn voorganger werd de nieuwe paus ook gekozen tot senator voor het leven, maar anders dan zijn voorganger was hij niet in staat zijn hele pontificaat zonder onderbreking in Rome te wonen. Dat was een gevolg van ongeregeldheden die telkens weer uitbraken tussen burgers en voor een deel te wijten waren aan zijn eigen schaamteloze vriendjespolitiek tegenover de Colonna, iets waarom hij openlijk werd uitgelachen. Hij maakte een lid van die familie kardinaal, een ander liet hij verkiezen tot senator van Rome (de senator was in de Eeuwige Stad verantwoordelijk voor het burgerlijk bestuur), nog anderen benoemde hij op bestuurlijke posten in de Kerkelijke Staat.

Nicolaas IV had even weinig succes als zijn voorganger in het aansturen van de politieke ontwikkelingen op Sicili. Hij stelde bondgenootschappen voor, herriep een verdrag en kroonde een pretendent voor de troon van Sicili, maar niets sorteerde blijvend effect. Hetzelfde gold voor zijn pogingen om een nieuwe kruistocht op de been te brengen om de heilige plaatsen in Palestina van de moslims te bevrijden. In de geschiedenis is hij echter vooral bekend omdat hij zijn medebroeder Johannes van Monte Corvino naar het hof van de grote Kublai Khan stuurde, een initiatief dat leidde tot de intrede van de katholieke kerk in China (in 1307 werd Johannes door paus Clemens V tot aartsbisschop van Peking benoemd). Nicolaas IV stuurde ook missionarissen (minderbroeders!) naar de Balkanlanden, Perzi, Ethiopi en het Nabije Oosten. Geconfronteerd met groeiende onrust in de Kerkelijke Staat gaf hij in 1289 de bul Caelestis altitudo (hemelse hoogte) uit waarmee hij de helft van de inkomsten uit de Kerkelijke Staat aan het college van kardinalen schonk en de benoemingen van bestuurders en andere ambtenaren in de Kerkelijke Staat afhankelijk maakte van de goedkeuring van dit college.

Nicolaas IV haalde beroemde kunstenaars naar Rome en maakte van hun talenten gebruik om de basilieken van Sint-Jan van Lateranen en Santa Maria Maggiore te verbouwen en te verfraaien. Naast Santa Maria Maggiore liet hij een paleis bouwen en maakte dat tot zijn voornaamste residentie in Rome. Hij stierf op 4 april 1292 en werd in de Santa Maria Maggiore begraven.

Terug naar het keuzemenu van de pausen