Terug naar de inhoudsopgaaf

POMPEI, HERCULANEUM EN OPLONTIS

7. DE INSCRIPTIES UIT POMPEI

G. GLADIATORENSPELEN EN JACHTSCHOUWSPELEN

Enkele "affiches" van spelen (ludi, munera):
 

A(uli) Suetti Certi aedilis familia gladiatoria pugnabit Pompei(i)s pr(idie) K(alendas) Iunias Venatio et vela erunt

De gladiatorentroep van aedilis Aulus Suettius Certus zal vechten in Pompei de dag vóór de Kalenden van juni (=31 mei) Er zal een jachtschouwspel zijn, en er zullen zeilen gespannen worden
 

Dedicatione operis tabularum Cn(aei) Allei Nigidi Mai Pompei(i)s Idibus Iuniis Pompa, venatio, athletae, vela erunt Nigra, vale

Ter gelegenheid van de inwijding van het archief (zal de gladiatorenfamilie) van Cnaeus Alleius Nigidius Maius in Pompei vechten op de Iden van juni (=13 juni) Er zal een plechtige optocht zijn, een jachtschouwspel, er zullen atleten deelnemen en er zullen zeilen zijn Nigra, stel het goed
 

Dat zulke affiches soms reclame maakten voor activiteiten in andere steden, mag blijken uit:
 

Par(ia) XLIX (de) familia Capiniana muneribus Augustorum pug(nabunt) Puteolis a(nte) d(iem) IV Id(us) Mai(as) et XVII XV K(alendas) Iu(nias) Vela erint (=erunt) Magus scripsit

49 paren uit de gladiatorenfamilie van Capinius zullen op kosten van het keizerlijk huis strijden te Pozzuoli de vierde dag vóór de Iden van mei (=12 mei) en de zeventiende en de vijftiende dag vóór de Kalenden van juni (=16 en 18 mei) Er zullen zeilen gespannen worden Magus heeft dit geschreven
 

Uit dergelijke affiches mag worden afgeleid dat men, om gladiatorenspelen bij te wonen, soms 50 km ver naar een andere stad trok. Zo ontstonden er natuurlijk supportersclubs van beroemde gladiatoren en tussen aanhangers van verschillende idolen braken vaak relletjes en vechtpartijen uit. Een van die ongeregeldheden in 59 na Christus tussen de Pompejanen en de Pithecusani (de bewoners van het nabij Cumae gelegen eilandje Pithecusae) enerzijds en de Nucerini (inwoners van de stad Nuceria) anderzijds ontaardde in een regelrechte veldslag waarbij men, na het over en weer slingeren van verwijten en stenen, zwaarden gebruikte. Er vielen veel doden te betreuren alsook talrijke zwaar verminkten. Als strafmaatregel besloot de Romeinse senaat het amfitheater van Pompei voor de duur van tien jaar te sluiten en stuurde de organisator van de spelen, Livineius Regulus, die voor de rellen verantwoordelijk werd geacht, in ballingschap. De weerslag van deze rivaliteit en haat tussen de supportersclans vinden we op de muren van Pompei terug:
 

Nucerinis infelicia

Onheil over de Nucerini
 

Puteolanis feliciter, omnibus Nucherinis (=Nucerinis) felicia et uncu(m) Pompeianis Pet(h)ecusanis (=Pithecusanis)

Geluk aan de inwoners van Pozzuoli, geluk aan alle Nucerini en de haak voor de Pompejanen en Pithecusanen
 

De Pompejanen hadden evenwel het geluk (?) aan hun kant: na de zware straf van 59 werd het amfitheater reeds in 62 opnieuw geopend en wel om twee redenen. Ten eerste was de publieke opinie zeer vergevingsgezind na de aardbeving van 5 februari 62 en ten tweede was Nero dat jaar in het huwelijk getreden met een uit Pompei afkomstige vrouw, Poppaea Sabina.

Gladiatoren van toen waren, zoals topsporters en popidolen van nu, zeer ijdel en verzorgden hun imago onder meer door zelf reclame te maken:
 

Mansuetus provocator victor Veneri parmam feret

Mansuetus de provocator zal, als hij overwinnaar zal zijn, aan Venus zijn schild opdragen
 

Rusticus Ma(n)lius (pugnarum) XII c(oronarum) XI

Rusticus Manlius, twaalf gevechten, elf overwinningen
 

Priscus N(eronianus) VI vicit

Priscus, aan Nero toegewijd, vocht en won zes maal
 

Herennius l(ibertus) XIIX p(eriit)

Herennius de vrijgelatene vocht achttien maal en is gevallen
 

Oceanus LVI m(issus)

Oceanus, die 56 maal gevochten heeft, is vrijgelaten
 

Minuci Mur(millo) va(le)

Murmillo Minucius, stel het goed
 

Sommige gladiatoren kregen wensen van een heel ander genre:
 

Barca tabescas

Barca, moge je rotten
 

Weer andere gladiatoren bezaten, naast de voor een gladiator vereiste atletische gestalte, een meer dan gewone aantrekkelijkheid en richtten een ware ravage aan onder de vrouwelijke bevolking van Pompei. Vaak bleef het niet bij platonische liefde... Tijdens de opgravingen van de oudste gladiatorenkazerne vond men een koppel dat in elkaars armen de dood was ingegaan. De dure juwelen wezen uit dat zij een zeer voornaam iemand was geweest die haar minnaar was komen opzoeken. En in die innige omstrengeling hebben ze eeuwige liefde gevonden...
 

Suspirium puellarum Celadus Thr(ax)

Celadus de Thrakiër, voorwerp van de zuchten der meisjes
 

Crescens retiarius puparum matutinarum nocturnarum et aliarum medicus

Crescens de netvechter, geneesheer van meisjes die vroeg opstaan, die laat gaan slapen, en van de andere ook
 

Reti(arius) Cresce(n)s puparru(m) (=puparum) dom(i)nus

Crescens de netvechter, heer der meisjes

Terug naar de inhoudsopgaaf