Terug naar de inhoudsopgaaf

DE AFBRAAK VAN HET OUDE ROME

11. DE ZUILEN VAN TRAJANUS EN MARCUS AURELIUS / DE OBELISKEN

Het is ongelooflijk dat de zuilen van Trajanus en Marcus Aurelius zoveel branden en plunderingen zo goed als onbeschadigd hebben doorstaan (alleen de bronzen beelden van de keizers waren, in 663, door Constans II meegenomen naar Byzantium, maar onderweg in de handen gevallen van de Saracenen). Dat is echter louter een kwestie van geluk geweest...

Dat ze eveneens ontsnapt zijn aan de grijpgrage handen van de marmerkappers (marmorarii) en kalkbranders (calcararii) (zie hiervoor hoofdstuk 12) heeft evenwel een logische verklaring: beide monumenten stonden onder de bescherming van priesters en werden jaarlijks verpacht. De pachter vroeg dan aan de pelgrims, die via de ijzeren trap binnen in de zuilen Rome ook wel eens vanuit de hoogte wilden zien, een som geld.

De obelisken van Rome kenden het geluk van religieuze bescherming evenwel niet en ze werden mettertijd dan ook de prooi van bouwers en architecten die op zoek waren naar geschikt materiaal en bijvoorbeeld graag het voetstuk van een of andere obelisk wilden afbreken omwille van het marmer en/of de travertijn waarmee het gebouwd was. Maar voor je een voetstuk kon ontmantelen, moest eerst de obelisk worden neergehaald! Daartoe kapte men gaten onder aan de obelisk om er hefbomen in te steken; als dat niet lukte, bouwde men grote vuren rond de onderkant van de obelisk, waarna de verbrande steen makkelijker kon weggekapt worden, tot de obelisk omviel.

Slechts een obelisk is nooit omvergegooid: hij werd verplaatst met zijn gewicht van 327.000 kg naar het midden van de Piazza San Pietro in 1586 onder het pontificaat van Sixtus V (1585-1590). Dat de andere obelisken door hun val niet onherroepelijk beschadigd werden, kan verklaard worden uit het feit dat het niveau van Rome, op het ogenblik dat ze vielen, al met enkele meters (zand, slijk, humus) gestegen was, zodat hun val gebroken werd. De bekendste obelisken van het moderne Rome (met tussen haakjes de oorspronkelijke standplaats) bevinden zich nu:

* Piazza San Pietro (Circus van Caligula)

* Piazza San Giovanni in Laterano (Circus Maximus)

* Piazza del Popolo (Circus Maximus)

* Piazza del Esquilino (Mausoleum van Augustus)

* Piazza del Quirinale (Mausoleum van Augustus)

* Piazza di Montecitorio (zonnewijzer van Augustus)

* Piazza Navona (Circus van Maxentius)

* Piazza della Rotonda (Isistempelcomplex)

* Piazza di Santa Maria sopra Minerva (Isistempelcomplex)

* Piazza Santa Trinità dei Monti (tuinen van Sallustius)

De eerste vier obelisken werden onder het pontificaat van Sixtus V (1585-1590) weder opgericht of verplaatst.

Terug naar de inhoudsopgaaf