Terug naar de inhoudsopgaaf

ONTSTAAN EN ONTWIKKELING VAN ROME

7. DE EERSTE EEUW NA CHRISTUS

De eerste opvolgers van Augustus volgden de lijn die hun illustere voorganger had uitgestippeld. Pas onder Nero tekent zich een nieuw patroon af maar daarvoor was alleen de catastrofale brand van 64 verantwoordelijk: die verwoestte 3 regiones volledig, maakte er 7 onbewoonbaar (alleen de muren bleven overeind) en liet er slechts 4 intact.

Nero maakte van de geboden gelegenheid gebruik om in het centrum van Rome een nieuw paleis te laten bouwen, zijn Domus Aurea of gouden huis: een enorme villa met, te midden van grote parken, een grote vijver, zuilengalerijen en een schitterend versierd wooncomplex.

Nero hield zich evenwel ook met de rest van Rome bezig. Hij verordende dat de straten breder moesten worden, dat er geen gemeenschappelijke muren meer mochten zijn tussen aanpalende huizen of appartementsgebouwen en dat de hoogte van de insulae moest beperkt worden. Tevens legde hij het gebruik van brandbare materialen in de bouw streng aan banden. Twee openbare gebouwen, die onder Nero's bewind tot stand kwamen (het Macellum Magnum of grote markt op de Caeliusheuvel, en de thermae Neronianae of thermen van Nero op het Marsveld), zijn thans volledig verdwenen. Ook het bewind van de dynastie der Flaviërs (Vespasianus, Titus en Domitianus) werd gekenmerkt door enkele grote branden, in 69 en in 80. De taak van Vespasianus en Titus was dus in de eerste plaats de wederopbouw van de getroffen wijken. Verder werd de Domus Aurea van Nero ontmanteld: een klein deel bleef gespaard als woning voor keizer Titus, de rest werd "teruggegeven aan de Romeinen". De kunstmatig aangelegde vijver werd drooggelegd en op die plaats verrees het imposante Amphitheatrum Flavium, beter bekend als Colosseum.

De tempel die op de Caeliusheuvel gebouwd was ter ere van de vergoddelijkte Claudius, maar die door Nero omgebouwd was tot een nymphaeum (een grandioos geheel van fonteinen), kreeg opnieuw zijn oorspronkelijke bestemming. Titus maakte van Nero's privé-thermen openbare thermen (de thermae Titi). Een nieuw plein (het Forum Pacis of vredesforum) werd een openluchtmuseum van alle kunstwerken die Nero bij elkaar had laten stelen in Griekenland en Klein-Azië (thans Turkije); ze hadden voordien de Domus Aurea verfraaid. Zodoende hadden Vespasianus en Titus, de eerste twee keizers van de Flavische dynastie, alles gedaan om de door Nero gevolgde lijn om te buigen en weer de richting te volgen die Augustus had aangegeven.

Hun werk werd voortgezet door de laatste Flavische keizer, Domitianus. Een nieuw forum (Forum transitorium, thans bekend als Forum Nervae) werd aangelegd. Eveneens onder zijn bewind werd de boog van Titus gebouwd en werd de tempel van Vespasianus opgetrokken. Op het Marsveld liet Domitianus zijn stadion (waarvan de vorm volmaakt bewaard bleef in de huidige Piazza Navona) en het odeon (bestemd voor muziekopvoeringen) bouwen. Het klapstuk van zijn bouwactiviteit was echter het nieuwe paleis op de Palatinus, de Domus Augustana.

Terug naar de inhoudsopgaaf